Ahlak ilmi her Müslümanın öğrenmesi gereken farz ilimlerdendir. “Ben, güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim”[1] Hadis-i Şerifi bize bunu anlatmaktadır.
Özellikle çocuklara anne babası tarafından öğretilmesi gerekmektedir. Bu ebeveynin henüz çocuk doğmadan temiz ve helal yiyecek yemek yemesi ve doğduktan sonra yedirmesi ile başlamaktadır.
Aile ve akrabanın eğitim çağına kadar “bu ilk örnekliği” önemli bir eğitimdir ki eğitimin çoğunluğu görerek öğrenmedir.
Eğitim çağına geldiğinde öğretmeni, öğrenci arkadaşları ve eğitim ortamı da bu eğitime katılırlar. Bundan sonra “tüm sosyal çevre ve hayat” bu eğitime katkı sağlayarak kişiyi belli bir ahlak kalıbına sokar.
Bluğ çağından sonra kişi kendi kişiliğini oluşturmaya başlar. Bu üzerindeki etkileri değerlendirip kendi karakterini oluşturması yirmi beş yaşına kadar sürer. Ancak kişiliği zayıf kişiler bunu hayatının sonuna kadar tamamlayamayabilirler.
Ahlak eğitimi bilgi alınarak öğrenilecek bir ilim değildir. O güzel ahlakı yaşayan kişiyi görerek ve etkilenerek öğrenilen bir ilimdir. Bu yüzden burada “anlatmak az yaşamak çok” önemlidir. Bu anne baba ve eğitimciler başta sonra tüm çevredekilerin ister istemez yaşantıları ile yaptıkları doğal bir etkileme sürecidir.
Bu konuda ilk ve en üstün örnek Peygamber Efendimizdir (s.a.v.) ardından Tüm Peygamberler (a.s. ecmain) Sahabe ve Havariler (r.anhum ecmain) ve onlara hayırla uyan Selef-i Salihinin örnek hayatları gelir.
Rabbimizin (c.c.) Ayet-i Kerimeleri ile Efendimizin (s.av.) Hadis-i Şeriflerinin öğrenilip yaşanmasının etkisi en sağlam ahlak müfredatıdır. Bu sayede okuma yazma bilmeyen en cahil kişi Allah’ın övdüğü Veliler seviyesine ulaşma imkânına sahiptir.
Vahyin yaşanması kişiyi madden ve manen etkilediği gibi onun etrafındaki kişileri de muhakkak etkiler. Yaşayan kişinin dikkat etmesi gereken tek şart samimi bir inanç ile Allah’ın rızasını arayarak vahyi yaşama gayretidir.
Ortaokul seviyesindeki öğrencilere verilecek ahlak eğitimi için hangi kitaplar önerilmeli sorusunun cevabına gelince;
- Bu konuda yazılan kitaplar piyasadan araştırılıp bulunmalı ve öğrencilere okutulup beraber kitabın tahlili yapılarak konunun anlaşılması sağlanmalıdır.
- En önemli konu öğretilme istenen konu hakkındaki Ayet-i Kerimelerin ve Hadis-i şeriflerin tümünün bilinip uygun bir tanesi seçilerek “hadi bunu yaşamaya çalışalım” denilmek suretiyle hayata geçirilmesidir.
- Bir öğrenci grubu ile böyle bir çalışmanın yapılması elbette faydalı olacaktır ama burada en önemli etken öğretmen görevini üstlene kişinin bu ahlakı “ilmen bilmesi ve yaşamasıdır” aksi takdirde etkisi çok az olacaktır.
- Bu yaşama esnasında konun aileye de yansıtılması tavsiye edilmelidir.
- Bahse konu ahlak konuları tek tek seçilmelidir.
Öğretilmesi Gereken Ahlaki Konular;
- Besmelenin Önemi,
- Sohbet Dinleme Adabı,
- Soru Sorma Adabı,
- Mekâna Giriş Çıkış Adabı,
- Cami Adabı,
- Selam Verme Adabı,
- Niyet,
- İlim Amel İçindir,
- Anne Ve Baba Hakkı,
- Ailemizi Namaza Davet Ederiz Ve Vaktinde Kılarız,
- Arkadaş Edinmenin Önemi, Kötü Arkadaşlar Ve Uzak Durma,
- Büyük Günahlardan Kaçınmak,
- Gözü Haramdan Korumak,
- Cömert Olmak Ve Yardımsever Olmak
- Allah Sevgisi Ve Ona Şükretmenin Önemi
- Tövbe Adabı Ve Nasuh Tövbe
- Fedakârlık Ve Vefa
- Başkalarının Ayıplarını Araştırmak-Tecessüs
- Gıybet Ve Dilin Afetlerinden Sakınmak
- Kötü Lakap Takmak Yanlış Güzel Lakaplar Takılmalı
- Yardımlaşma
- Her An Allah’la Birlikte Olmak-Zikir
- Şeytanın Ayartmasına Rağmen İffeti Kuşanmak
- Başkalarını Küçük Görme-Kibir
- Tevazu
- Akraba Ve Komşu Hakları
- Çevre Temizliği
- Din Ve Ahlak İlişkisi
- Sorumluluk Bilinci
- Şeytanı Tanıma Ve Vesveselerinden Korunma
- İyiliği Emretmek Ve Kötülükten Nehy Etmek,
- Öğrendiğini Arkadaşlarına Tebliğ Et, Öğret
- Alın Terinin Önemi.
Çocukların Okuması İçin Önerim;
- Çocuklar İçin Ahlak Dersleri, Atıf Abdürreşid, Beka Yayınları.
https://www.kitapyurdu.com/kitap/cocuklar-icin-ahlak-dersleri/102249.html
Aile Ve Eğitimciler İçin Okuması İçin Önerim;
- Ailenizle 52 Derste Ahlak, Gümüş Kalemler, Ensar Neşriyat.
https://www.ensarnesriyat.com.tr/kitap/ailemizle-52-derste-ahlak-gumus-kalemler-9786052174142
- Aile Sohbetleri 3,(40 Hadis, 40 Ders), Abdullah Yıldız, Pınar Yayınları.
[1] İbn Hanbel, II, 381.
Kitap Tavsiyesi 