Şeytanın Ayartması –
İbnü’l Cevzi, Çeviren: Savaş Kocabaş, Baskı, İstanbul, 2011, Elif Yayınları, 494 sayfa
Ebu’l-Ferec İbnü’l-Cevzi (R Aleyh) der ki:
İnsana verilen en büyük nimet akıldır. Çünkü akıl yüce Allah’ı tanımada ve peygamberleri doğrulamada vasıtadır. Ancak akıl kendisinden istenilen her şeyi yapabilecek kapasitede olmadığından dolayı peygamberler gönderilmiş, kitaplar indirilmiştir. Dolayısıyla Şeriat (İslam hukuku) güneş, akıl ise göz gibidir; şayet göz sağlıklı ve açık ise güneşi görür. Akıl, olağanüstü mucizelerin rehberliğinde peygamberlerin sözlerinin doğruluğunu tespit ettikten sonra, kendisine gizli kalan hususlarda da tamamen onlara güvenir.[i]
İnsan yaratıldığında ona, kendisine faydalı olan şeyleri elde etmesi için şehvet ve tutku, zararlı olan şeyleri def etmesi için de gazap hissi verilmiştir. İstediği ve sakındığı hususlarda dengeli olması için danışacağı bir üstat olarak akıl verilmiştir. Arzuladığı ve sakındığı hususlarda onu aşırı gitmeye teşvik eden şeytan da yaratılmıştır. Şu halde akıllı kimseye düşen; Adem (as) zamanından beri düşmanlığını açıkça ortaya koymuş ve insanoğlunu bozmak için dini ve ömrünün feda etmiş bulunan bu düşmana karşı tedbir almasıdır.[ii]
İbnul Cevzi (1116-1201) Bağdatlı hezarfen (binlerce/birçok ilim bilen) bir âlimdir. Kitaplar seksen kadar hocasından bahseder. 40 bin cilde yakın kitap okumuş tarih, tefsir, biyografi, hadis, fıkıh ve akaid alanlarında altmış eseri bulunmaktadır.
Moğollarla, haçlıların birlikte Abbasileri yok etmeye çalıştıkları bir dönemde yaşamıştır. Vaizlik yapması ile meşhur olup dönemin Abbasi hükümdarının sarayından sohbet ve tenkitlerini dinler, ondan çekinirlerdi. Saraya birçok defa çağrılmasına rağmen ömründe bir kere bile saraya gitmemiştir.
Şiilerin ispiyonu ile beş yıl hapis yatmıştır. Asla kimseden bir kuruş almayan kendi alın teri ile geçinen, camiden kılmadığı namazlar için istiğfar eden, teheccütsüz gece geçirmeyen, yemek yerken zaman kaybı olur diye ekmek çiğnemek yerine çorba içmeyi seçen bir zattır.
Derin tahlil gücü, ferdi ve sosyal tenkitteki ustalığı, tutarlı eleştiri yeteneği ile hicri altıncı yüzyıl en etkili Hanbeli âlimlerdendir.
Telbis, bir yandan beşerin evrensel zaaflarına, insanın kendini kandırış biçimlerine ışık tutarken; diğer taraftan “Kitab”ın dediğine uymayan pazarlıkçı dindarları yakasından tutup sarsıyor. İbnü’l-Cevzi’nin neşteri keskindir ama insaftan yoksun değildir. Bu eser o çağın (hicri 6. Yüzyıl) tenkit haritasıdır. Kitapta çeşitli dini gruplar, hafızlar, hadisçiler, fıkıhçılar ve sufiler ciddi bir tenkit süzgecinden geçiriliyor.[iii]
On iki bölümden oluşan kitap; Ehli Sünnete bağlılığının önemi, bid’atçilerin yerilmesi, İblisin tuzakları konusunda Müslümanların uyarılması, kandırmanın anlamı, iblisin inançlarla aldatması, âlimleri aldatışı, vali ve hükümdarları aldatışı, abidtleri, zahitleri, sofileri aldatışları, keramete benzeyen harikulade ile aldatışı, halkı aldatışı ve tüm insanları dünya malı ile aldatışı anlatılmaktadır.
Tebliğ ve davetle uğraşan Müslümanların, nefis muhasebelerinde düşülen tuzakları gösteren bu eserden azami faydalanacakları aşikârdır.
[i] Şeytanın Ayartması, Telbis-i İblis, İbnul Cezvi, Elif Yayınları, s:17.
[ii] A.g.e. s:39.
[iii] A.g.e. s:14.
Benzer Kitaplar:
Kitap Tavsiyesi 